Η εκπροσώπηση της ανώνυμης εταιρείας μπορεί να ανατεθεί, εν όλω ή εν μέρει, σε ένα ή περισσότερα μέλη του ΔΣ ή στους διευθυντές της ή σε τρίτους με απόφαση του ΔΣ, εφόσον, βέβαια, το επιτρέπει το καταστατικό. Τα πρόσωπα αυτά είναι υποκατάστατα του Δ.Σ. και ενεργούν ως όργανα εκπροσώπησης του νομικού προσώπου της εταιρείας, εκφράζοντας πρωτογενώς την βούλησή του, και αντλούν την εξουσία τους από το νόμο και το καταστατικό (ΑΠ 704/2010). Η υποκατάσταση αυτή του Δ.Σ. από μέλος του ή από τρίτο πρόσωπο διαφέρει από τις σχέσεις της πληρεξουσιότητας και της εντολής (άρθ. 216 επ. και 713 επ. ΑΚ), καθόσον ο πληρεξούσιος και ο αντιπρόσωπος δεν αποτελούν όργανα εκφράζοντα την βούληση του νομικού προσώπου, αλλά ενεργούν ως αντιπρόσωποί του πράξεις που αποφασίσθηκαν από το Δ.Σ. ή υποκατάστατα αυτού όργανα.

Απόφαση 603 / 2013 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Βαρβάρα Κριτσωτάκη, Ανδρέα Δουλγεράκη, Νικόλαο Πάσσο και Δημήτριο Κόμη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 5 Μαρτίου 2013, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Α. Α. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ευθύμιο Γκολέμη.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Α. Τ. ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΔΩΝ ΔΩΡΩΝ - ΕΠΙΠΛΩΝ - ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ - ΜΠΑΜΠΟΥ" και το διακριτικό τίτλο "ΑTRO ΑΕ", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αικατερίνη Αναστασοπούλου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19-10-2007 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 694/2008 του ίδιου Δικαστηρίου, η οποία κήρυξε εαυτό καθ' ύλην αναρμόδιο και παρέπεμψε την υπόθεση για εκδίκαση στο Ειρηνοδικείο Άργους, 200/2009 του Ειρηνοδικείου Άργους και 759/2011 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 23-3-2012 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Πάσσος διάβασε την από 21-2-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Σύμφωνα με το άρθ. 562 § 2 ΚΠολΔ (που εφαρμόζεται σε όλους τους λόγους αναίρεσης) είναι απαράδεκτος λόγος αναίρεσης, ο οποίος στηρίζεται σε ισχυρισμό που δεν προτάθηκε νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, εκτός αν πρόκειται (α) για παράβαση που δεν μπορεί να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας (β) για σφάλμα που προκύπτει από την ίδια την απόφαση και (γ) για ισχυρισμό που αφορά την δημόσια τάξη. Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθ. 61, 65, 67, 68 και 70 ΑΚ προκύπτει ότι το νομικό πρόσωπο δεσμεύεται από δικαιοπραξία που συνάπτει είτε το όργανο που το διοικεί, μέσα στα όρια της εξουσίας του κατά τους όρους της συστατικής πράξης ή του καταστατικού, είτε φυσικό πρόσωπο, στο οποίο παρέσχε σχετική εξουσία το όργανο που διοικεί το νομικό πρόσωπο. Ειδικότερα, ως προς τις ανώνυμες εταιρείες από τις διατάξεις των άρθ. 18 §§ 1 και 2 και 22 §§ 1 και 3 του κ.ν. 2190/1920 (αντίστοιχες με τις προπαρατεθείσες διατάξεις του ΑΚ), όπως ίσχυαν, ως εκ του εδώ κρισίμου χρόνου, πριν την αντικατάστασή τους με το ν. 3604/2007, προκύπτει, ότι η ανώνυμη εταιρεία, που αποτελεί νομικό πρόσωπο, εκπροσωπείται δικαστικά και εξώδικα από το διοικητικό συμβούλιο αυτής, το οποίο ενεργεί συλλογικά και είναι αρμόδιο ν' αποφασίζει για κάθε πράξη που αφορά την διοίκηση της εταιρείας, την διαχείριση της περιουσίας της και γενικά την επιδίωξη του σκοπού της (εκτός από εκείνες τις πράξεις που υπάγονται στην αρμοδιότητα της γενικής συνέλευσης). Η ως άνω οργανική εκπροσώπηση της ανώνυμης εταιρείας μπορεί να ανατεθεί, εν όλω ή εν μέρει, σε ένα ή περισσότερα μέλη του ΔΣ ή στους διευθυντές της ή σε τρίτους με απόφαση του ΔΣ, εφόσον, βέβαια, το επιτρέπει το καταστατικό. Τα πρόσωπα αυτά είναι υποκατάστατα του Δ.Σ. και ενεργούν ως όργανα εκπροσώπησης του νομικού προσώπου της εταιρείας, εκφράζοντας πρωτογενώς την βούλησή του, και αντλούν την εξουσία τους από το νόμο και το καταστατικό (ΑΠ 704/2010). Η υποκατάσταση αυτή του Δ.Σ. από μέλος του ή από τρίτο πρόσωπο διαφέρει από τις σχέσεις της πληρεξουσιότητας και της εντολής (άρθ. 216 επ. και 713 επ. ΑΚ), καθόσον ο πληρεξούσιος και ο αντιπρόσωπος δεν αποτελούν όργανα εκφράζοντα την βούληση του νομικού προσώπου, αλλά ενεργούν ως αντιπρόσωποί του πράξεις που αποφασίσθηκαν από το Δ.Σ. ή υποκατάστατα αυτού όργανα. Σε κάθε περίπτωση η σχετική απόφαση του Δ.Σ. ή των ως άνω οργάνων δεν είναι απαραίτητο να διατυπώνεται πανηγυρικά, αλλά αρκεί να προκύπτει απ' αυτήν βούληση του Δ.Σ. ή των προαναφερομένων οργάνων, ώστε να εκπροσωπηθεί γενικά η εταιρεία και δη κατά την κατάρτιση δικαιοπραξίας από άλλο πρόσωπο (ΑΠ 704/2010, 1191/2009). Περαιτέρω, από τις διατάξεις αυτές σε συνδυασμό προς το άρθ. 229 ΑΚ, που εφαρμόζεται αναλόγως (άρθ. 68 § 2 ΑΚ) και επί εμφανισθέντος ως εκπροσώπου νομικού προσώπου, συνάγεται ότι το κύρος σύμβασης που καταρτίσθηκε με φυσικό πρόσωπο που δεν είχε εξουσία αντιπροσώπευσης της ανώνυμης εταιρείας εξαρτάται από την έγκριση αυτής. Η έγκριση, αναγομένη στον χρόνο της δικαιοπραξίας, αναπληρώνει την έλλειψη της εξουσίας αντιπροσώπευσης, γίνεται δε με μονομερή δήλωση απευθυντέα στον αντισυμβαλλόμενο (άρθ. 238, 239 ΑΚ) και μπορεί να παρασχεθεί, εφόσον για την σύμβαση αυτή δεν απαιτείται η τήρηση τύπου, και με σιωπηρή δήλωση βούλησης, με τρόπο, όμως, που υποδηλώνει σαφώς και αναντίρρητα την βούληση της εταιρείας. Η ανωτέρω έγκριση παρέχεται από το ΔΣ, που εκπροσωπεί την εταιρεία δρώντας συλλογικά, ή από το πρόσωπο που την εκπροσωπεί σύμφωνα με σχετική πρόβλεψη του καταστατικού (ΑΠ 474/2006, 1659/2005).

Στην προκειμένη περίπτωση: (Α) Στην ένδικη αγωγή του (άρθ. 561 § 2 ΚΠολΔ) ο ήδη αναιρεσείων εξέθεσε, ότι σε εκτέλεση σχετικής έγγραφης σύμβασης μεσιτείας που συνήψε στο Άργος την 20-5-2006, ως μεσίτης αστικών συμβάσεων, με την τώρα αναιρεσίβλητη ανώνυμη εταιρεία, την οποία εκπροσωπούσε ο Α. Τ. λειτουργώντας ως αντιπρόσωπος της θυγατέρας του που ήταν η νόμιμη εκπρόσωπος αυτής, υπέδειξε, διά του ως άνω αντιπροσώπου της, στην εναγομένη προς αγορά το αναφερόμενο στην αγωγή ακίνητο, το οποίο, ύστερα από τις ενέργειές του προς αυτήν, και ειδικότερα προς τον ως άνω εκπρόσωπό της, και την διαμεσολάβησή του και την συμμετοχή του στις σχετικές διαπραγματεύσεις αγόρασε η εναγομένη αντί τιμήματος 500.000 €, αρνείται, όμως, να του καταβάλει την συμφωνηθείσα αμοιβή του, ποσοστού 2% επί του τιμήματος της πώλησης, ανερχομένη, με τον αναλογούντα ΦΠΑ, σε 11.900 €, ποσό το οποίο ζήτησε να υποχρεωθεί αυτή να του καταβάλει (Β) Το δικάσαν ως Εφετείο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου, κρίνοντας επί της αγωγής αυτής ύστερ' από έφεση του αναιρεσείοντος ενάγοντος, με την προσβαλλομένη 759/2011 απόφασή του και όπως απ' αυτήν προκύπτει δέχθηκε, ότι ο ενάγων, που είναι νόμιμα διορισμένος μεσίτης αστικών συμβάσεων, την 20-5-2006 συνήψε με τον Α. Τ. έγγραφη σύμβαση μεσιτείας, με την οποία ανέλαβε να διενεργήσει έρευνα αγοράς και υπόδειξης προσφερομένου προς πώληση οικοπέδου, εμβαδού 9.922 m2 με εργοστασιακό κτίριο επιφανείας 1.658 m2, ευρισκομένου στην περιοχή του Κουτσοποδίου Αργολίδας, ότι ο Α. Τ. υπογράφει την σύμβαση αυτή ως εκπρόσωπος της εναγομένης ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Α. Τ. ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΕΙΔΗ ΔΩΡΩΝ -ΕΠΙΠΛΩΝ - ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ - ΜΠΑΜΠΟΥ" και τον διακριτικό τίτλο "ATRO", στην ως άνω δε σύμβαση αναγράφεται μόνο ο διακριτικός τίτλος αυτής και κανένα άλλο στοιχείο της, όπως η επωνυμία ή η έδρα της, ότι ο ενάγων υπέδειξε πράγματι στον Α. Τ. ένα ακίνητο με τα προαναφερθέντα χαρακτηριστικά, ότι η εναγομένη αγόρασε το ακίνητο αυτό αντί τιμήματος 500.000 €, με το .../8-5-2007 συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Άργους Θ. Καλή, από τον Γ. Σ., ο οποίος είχε επίσης συνάψει σύμβαση μεσιτείας με τον ενάγοντα προς πώληση του ως άνω ακινήτου, ότι σύμφωνα με το άρθ. 21 του καταστατικού της εναγομένης την εξωδικαστική εκπροσώπησή της και την διαχείριση και διάθεση της περιουσίας της, εξαιρουμένων των θεμάτων που ανήκουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Γενικής Συνέλευσης, έχει συλλογικά το Διοικητικό της Συμβούλιο ή τρίτα πρόσωπα, μέλη αυτού ή μη, που έχουν εξουσιοδοτηθεί αποκλειστικά από το Διοικητικό Συμβούλιο με έγγραφη εξουσιοδότηση, στην οποία θα καθορίζεται και ή έκτασή της, από το άρθρο δε αυτό του καταστατικού της εναγομένης προκύπτει επιπλέον ότι οποιαδήποτε παροχή της εκπροσωπευτικής εξουσίας αυτής προερχομένη από πρόσωπα που έχουν την εξουσία αυτή σύμφωνα με το νόμο και το καταστατικό είναι αντίθετη προς το καταστατικό, ότι κατά τον χρόνο κατάρτισης της από 20-5-2006 έγγραφης μεσιτικής σύμβασης την εκπροσωπευτική εξουσία της εναγομένης, πέραν του Διοικητικού της Συμβουλίου συλλογικά, είχαν η πρόεδρος αυτού και διευθύνουσα σύμβουλος Ι. Τ., θυγατέρα του προαναφερομένου Α. Τ., και ο αντιπρόεδρος αυτού και αναπληρωματικός διευθύνων σύμβουλος Π. Γ. Μ., των οποίων η θητεία, όπως και των λοιπών μελών του ΔΣ, ήταν πενταετής και έληγε την 30-6-2007, ότι το ΔΣ της εναγομένης με απόφασή του με το 94/30-3-2007 πρακτικό του είχε δώσει ειδική εξουσιοδότηση στην εναγομένη να υπογράψει συμβολαιογραφική πράξη αγοράς του ως άνω ακινήτου αντί τιμήματος 500.000 €, ότι δεν αποδείχθηκε ότι ο Α. Τ. είχε κατά τον χρόνο κατάρτισης της από 20-5-2006 μεσιτικής σύμβασης έγγραφη εξουσιοδότηση του ΔΣ της εναγομένης με περιεχόμενο να καταρτίσει ως εκπρόσωπός της την μεσιτική αυτή σύμβαση και να δεσμεύσει ανάλογα αυτήν και ότι είχε προς τούτο την εκπροσωπευτική εξουσία της εναγομένης εταιρείας, το γεγονός δε αυτό όφειλε και μπορούσε να γνωρίζει ο ενάγων ως εκ της φύσεως της επαγγελματικής του δραστηριότητας, κατά την οποία ερχόταν σε επαφή με ανώνυμες εταιρείες και μάλιστα για σοβαρά ζητήματα, που αφορούν την διάθεση και απόκτηση πολύ σημαντικών περιουσιακών στοιχείων και συγκεκριμένα την μεταβίβαση ακινήτων. Με βάση τα γενόμενα ως άνω δεκτά το Εφετείο απέρριψε την έφεση του αναιρεσείοντος ενάγοντος κατά της απόφασης του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου που είχε απορρίψει την αγωγή. Με τον μοναδικό λόγο αναίρεσης από το άρθ. 560 αριθ. 1 ΚΠολΔ αποδίδεται η αναιρετική πλημμέλεια, ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο εσφαλμένα δεν εφάρμοσε την διάταξη του άρθ. 229 ΑΚ, αν και ήταν εφαρμοστέα, αφού υπήρξε εκ των υστέρων ρητή, άλλως σιωπηρή, έγκριση της σύμβασης μεσιτείας εκ μέρους της αναιρεσίβλητης εναγομένης, καθόσον αυτή, συμβληθείσα διά της ως άνω νομίμου εκπροσώπου της, αγόρασε τελικά το προαναφερθέν ακίνητο. Ο λόγος αυτός πρέπει ν' απορριφθεί ως απαράδεκτος, διότι στηρίζεται σε ισχυρισμό που δεν προτάθηκε στο δικαστήριο της ουσίας (και δεν περιλαμβάνεται στις ως άνω εξαιρέσεις), αφού η ένδικη αγωγή, σύμφωνα με το προεκτεθέν περιεχόμενό της, ερείδεται μόνο σε σύμβαση μεσιτείας καταρτισθείσα με τη εναγομένη, την οποία εγκύρως εκπροσωπούσε ο Α. Τ., ενώ ούτε με την έφεση, ούτε με τις προτάσεις του στον πρώτο και δεύτερο βαθμό, το περιεχόμενο των οποίων επισκοπείται από τον Άρειο Πάγο (άρθ. 561 § 2 ΚΠολΔ), ο ενάγων ισχυρίσθηκε ότι κατά την κατάρτιση της επίμαχης σύμβασης μεσιτείας ο ως άνω συμβληθείς στο όνομα της εναγομένης ανώνυμης εταιρείας δεν είχε εξουσία εκπροσώπησης αυτής, η εναγομένη, όμως, στην συνέχεια ενέκρινε την σύμβαση αυτή. Επομένως, πρέπει ν' απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, κατά τα ειδικότερα στο διατακτικό οριζόμενα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 23-3-2012 αίτηση του Α. Α. Α. για αναίρεση της 759/2011 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 19 Μαρτίου 2013. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 2 Απριλίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ