Τετάρτη 20 Μαΐου 2026

Γκάζι στις επιστροφές ΦΠΑ από την ΑΑΔΕ

Γκάζι πατάει η ΑΑΔΕ στις επιστροφές ΦΠΑ, αναπτύσσοντας υψηλότερες ταχύτητες και αυτοματοποιημένες διαδικασίες. Το Επιχειρησιακό Σχέδιο της ΑΑΔΕ για το 2026 δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην επιτάχυνση των επιστροφών, εντάσσοντας τη διαδικασία στον ευρύτερο ψηφιακό μετασχηματισμό της φορολογικής διοίκησης. Ο στόχος είναι ξεκάθαρος: τα αιτήματα επιστροφής ΦΠΑ να διεκπεραιώνονται αυτοματοποιημένα σε ποσοστό άνω του 95%, με εξαίρεση τις περιπτώσεις στις οποίες η καθυστέρηση οφείλεται σε υπαιτιότητα του φορολογούμενου. Παράλληλα, προβλέπεται η εξέταση του 95% των αιτήσεων επιστροφής ΦΠΑ εντός 90 ημερών από την υποβολή τους, ενώ το σχέδιο θέτει και στόχο για περιορισμό των εκκρεμών αιτημάτων στο τέλος του έτους σε ποσοστό που δεν θα υπερβαίνει το 4%.

Η επιτάχυνση των επιστροφών ΦΠΑ έχει ξεκινήσει από τα προηγούμενα χρόνια. Ειδικότερα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν για τον σχεδιασμό της ΑΑΔΕ, το 2025 τα αιτήματα επιστροφής ΦΠΑ που διεκπεραιώθηκαν εντός 90 ημερών ανήλθαν σε ποσοστό 97,83%, έναντι 97,9% το 2024, υπερκαλύπτοντας τον ετήσιο στόχο του 95%. Το ζητούμενο για το 2026 είναι η επίδοση αυτή να αποκτήσει πιο σταθερό, αυτοματοποιημένο και προβλέψιμο χαρακτήρα, ώστε οι επιχειρήσεις να γνωρίζουν με μεγαλύτερη βεβαιότητα πότε θα εισπράξουν τα ποσά που δικαιούνται.

Ιδιαίτερα για χιλιάδες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε κλάδους με έντονη εξαγωγική δραστηριότητα, ο ΦΠΑ αποτελεί ένα σημαντικό κεφάλαιο, το οποίο λείπει από την καθημερινή λειτουργία, την πληρωμή προμηθευτών, τη χρηματοδότηση αποθεμάτων, την κάλυψη μισθοδοσίας και τον σχεδιασμό νέων επενδύσεων. Στο παρελθόν αρκετές επιχειρήσεις περίμεναν για μεγάλο χρονικό διάστημα την επιστροφή ποσών που δικαιούνταν, με αποτέλεσμα να επιβαρύνονται είτε με χρήση ιδίων κεφαλαίων είτε με τραπεζικό δανεισμό. Σε μια περίοδο όπου το κόστος χρηματοδότησης παραμένει αυξημένο, η ταχύτερη επιστροφή ΦΠΑ λειτουργεί ως άμεση ενίσχυση ρευστότητας. Η ταχύτερη απόδοση χρημάτων που ανήκουν στις επιχειρήσεις και έχουν ήδη προκύψει από τη φορολογική τους δραστηριότητα συμβάλλει στην ανάπτυξή τους.

Ανάλυση κινδύνου

Κεντρικό ρόλο στο νέο μοντέλο που εφαρμόζει η φορολογική διοίκηση έχει η αξιοποίηση της ανάλυσης κινδύνου. Τα αιτήματα δεν αντιμετωπίζονται πλέον με ενιαίο τρόπο, αλλά αξιολογούνται με βάση δεδομένα, ιστορικό συμμόρφωσης και ενδείξεις κινδύνου. Με αυτή τη διαδικασία, οι συνεπείς επιχειρήσεις μπορούν να λαμβάνουν ταχύτερα τις επιστροφές που δικαιούνται, ενώ οι ελεγκτικοί μηχανισμοί επικεντρώνονται στις υποθέσεις που παρουσιάζουν αυξημένη πιθανότητα παρατυπιών, εικονικών συναλλαγών ή απάτης, ιδίως στο πεδίο των ενδοκοινοτικών συναλλαγών.

Σε αυτή τη στρατηγική εντάσσεται και η λεγόμενη "χρυσή λίστα" επιχειρήσεων. Πρόκειται για επιχειρήσεις που έχουν ελεγχθεί για τουλάχιστον τρεις φορολογικές περιόδους, χωρίς ουσιαστικές αποκλίσεις ανάμεσα στα ποσά που ζήτησαν και τα ποσά που τελικά τους επιστράφηκαν, με όριο απόκλισης έως 5%. Επιπλέον, δεν πρέπει να έχουν υποπέσει σε φορολογικές ή τελωνειακές παραβάσεις και δεν πρέπει να υπάρχουν ενδείξεις συμμετοχής τους σε απάτη που σχετίζεται με ενδοκοινοτικές συναλλαγές. Για αυτές τις επιχειρήσεις η φορολογική διοίκηση μπορεί να λειτουργήσει πιο γρήγορα και πιο στοχευμένα, επιβραβεύοντας στην πράξη τη συνέπεια.

Η επιτάχυνση των επιστροφών ΦΠΑ ενδιαφέρει ιδιαίτερα τις εξαγωγικές επιχειρήσεις, τη μεταποίηση, τον τουρισμό, τις τεχνικές εταιρείες και τις επιχειρήσεις που πραγματοποιούν σημαντικές αγορές παγίων ή επενδυτικές δαπάνες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, συχνά δημιουργούνται πιστωτικά υπόλοιπα ΦΠΑ, επειδή ο φόρος των εισροών είναι μεγαλύτερος από τον φόρο των εκροών. Όσο πιο γρήγορα επιστρέφονται τα ποσά, τόσο πιο εύκολα μπορεί η επιχείρηση να διατηρήσει την παραγωγική της δραστηριότητα, να χρηματοδοτήσει νέες παραγγελίες και να βελτιώσει τη θέση της απέναντι στον ανταγωνισμό.

H σημασία των επιστροφών ΦΠΑ

Όπως λένε στελέχη της αγοράς, η προβλεψιμότητα είναι σχεδόν εξίσου σημαντική με την ταχύτητα. Μια επιχείρηση που γνωρίζει ότι η επιστροφή ΦΠΑ θα ολοκληρωθεί σε συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα μπορεί να προγραμματίσει καλύτερα τις πληρωμές της, να διαπραγματευθεί με προμηθευτές, να αποφύγει ακριβότερη βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση και να οργανώσει τις επενδυτικές της ανάγκες. Αντίθετα, η αβεβαιότητα γύρω από τον χρόνο επιστροφής δημιουργεί πίεση, ειδικά σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε φθηνή τραπεζική πίστωση.

Το νέο πλαίσιο συνδέεται και με την ευρύτερη προσπάθεια της ΑΑΔΕ να μεταβεί σε ένα σύστημα ψηφιακής εξυπηρέτησης, διασταυρώσεων και στοχευμένων ελέγχων. Η ενοποίηση δεδομένων, οι προσωποποιημένες ειδοποιήσεις, οι αυτοματοποιημένες διαδικασίες και η χρήση ψηφιακών εργαλείων μειώνουν το διοικητικό βάρος τόσο για τη φορολογική διοίκηση όσο και για τις επιχειρήσεις. Όσο λιγότερος χρόνος χάνεται σε τυπικές διαδικασίες χαμηλού κινδύνου, τόσο περισσότεροι πόροι μπορούν να κατευθυνθούν σε ουσιαστικούς ελέγχους.

Εντατικοί έλεγχοι

Σύμφωνα με τη φορολογική διοίκηση, η επιτάχυνση δεν σημαίνει απουσία ελέγχου. Αντίθετα, το στοίχημα είναι να συνδυαστεί η ταχύτητα με ξεκάθαρο ελεγκτικό πλαίσιο. Οι επιστροφές πρέπει να αποδίδονται γρήγορα στους συνεπείς φορολογούμενους, χωρίς όμως να ανοίγει παράθυρο για καταχρήσεις. Σε αυτό το περιβάλλον, η ανάλυση κινδύνου, το ιστορικό συμπεριφοράς και οι διασταυρώσεις παραμένουν κρίσιμα εργαλεία. " Επιβράβευση για όσους συμμορφώνονται, αυστηρότερη στόχευση για όσους εμφανίζουν ύποπτη συμπεριφορά" είναι το μότο της ΑΑΔΕ.

Η ταχύτερη επιστροφή ΦΠΑ μπορεί να αποτελέσει σημαντική παρέμβαση για την πραγματική οικονομία. Η άμεση απελευθέρωση κεφαλαίων ενισχύει τη ρευστότητα, περιορίζει την ανάγκη δανεισμού, βελτιώνει την εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων προς τη διοίκηση και δημιουργεί ένα πιο φιλικό περιβάλλον για επενδύσεις. Για την αγορά, η ταχύτητα στις επιστροφές ΦΠΑ δεν είναι απλώς βελτίωση της φορολογικής διαδικασίας, αλλά ένα κρίσιμο ζήτημα που συμβάλλει καθοριστικά στη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων, την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξή τους.

Πηγή: capital.gr