Ειδήσεις – Τετάρτη 2 Μαΐου 2012

Αναζητείται μηχανισμός στήριξης των καταθέσεων

ΑΥΞΗΜΕΝΗ ανησυχία ότι η άμεση δέσμευση των καταθέσεων των φοροφυγάδων θα προκαλέσει νέα αιμορραγία στην εγχώρια αποταμιευτική δεξαμενή, επιδεινώνοντας περαιτέρω τη δυνατότητα των τραπεζών να χρηματοδοτήσουν την πραγματική οικονομία, επικρατεί τις τελευταίες ημέρες στο πιστωτικό σύστημα. Την ώρα που οι διοικήσεις των ελληνικών τραπεζών αναζητούν έναν μηχανισμό για τη στήριξη της καταθετικής τους βάσης, η απόφαση του υπουργείου Οικονομικών για άμεση δέσμευση τραπεζικών λογαριασμών, χωρίς νομικά προσκόμματα, στις περιπτώσεις φορολογουμένων που έχουν υποπέσει σε σημαντικές παραβάσεις φοροδιαφυγής, επιδεινώνει την ήδη περιορισμένη δυνατότητα τραπεζικής χρηματοδότησης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών.

Παράλληλα οι συνθήκες πιστωτικής ασφυξίας που βιώνει η οικονομία επιτείνονται περαιτέρω από τους αρνητικούς ρυθμούς τραπεζικής χρηματοδότησης που κινούνται στο επίπεδο του -7%, ακόμη και -8%, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ίδιων των τραπεζιτών που αναθεωρούν επί τα χείρω τις εκτιμήσεις τους για τους επόμενους μήνες. Ενδεικτικά της πιστωτικής ασφυξίας που «βουλιάζει» την αγορά είναι τα στοιχεία της ΤτΕ, σύμφωνα με τα οποία κατά τη διάρκεια του 2011 η καθαρή ροή χρηματοδότησης προς τον ιδιωτικό τομέα ήταν αρνητική κατά 8,1 δισ. ευρώ έναντι +50 εκ. ευρώ το 2010 ενώ ειδικά στα νοικοκυριά έφθασε τα -4,6 δισ. ευρώ. Στο δίμηνο Ιανουαρίου - Φεβρουαρίου 2012 ήδη η αρνητική ροή προσεγγίζει τα 1,6 δισ. ευρώ.

Μπορεί, όπως τονίζουν οι τραπεζίτες, η ολοκλήρωση του PSI και η ενεργοποίηση της δανειακής συμφωνίας να αποτελούν κρίσιμα βήματα για την εξομάλυνση του μακροοικονομικού περιβάλλοντος αλλά απαιτούνται άμεσες και καίριες κινήσεις για την τόνωση της οικονομίας και την ενίσχυση της ρευστότητας, η οποία παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη για το εγχώριο τραπεζικό σύστημα.

Οι λόγοι της ασφυξίας

Στο ερώτημα γιατί οι τράπεζες αδυνατούν να χρηματοδοτήσουν την οικονομία στην παρούσα, εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία, οι διοικήσεις των τραπεζών αναφέρουν τρεις κυρίως λόγους.

Ο πρώτος λόγος και ο κατά τεκμήριο σημαντικότερος, σχετίζεται με το σοκ που έχει υποστεί η καταθετική βάση. Όταν οι καταθέσεις έχουν μειωθεί από τις αρχές του 2010 κατά 74 δισ. χωρίς να υπάρχει στον ορίζοντα περίπτωση σοβαρής αναστροφής του κλίματος και όταν έχουν αποτύχει όλες οι προσπάθειες επαναπατρισμού κεφαλαίων, είναι προφανές ότι το πιστωτικό σύστημα βρίσκεται, σύμφωνα με τους τραπεζίτες, σε ομηρία.

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι τράπεζες το 2009 είχαν μια διαφορά δανείων προς καταθέσεις μόλις 20 δισ. ευρώ το οποίο εύκολα ή δύσκολα κάλυπταν από τις αγορές. Σήμερα η διαφορά αυτή έχει εκτοξευτεί στα 85 δισ. ευρώ.

Το τραπεζικό σύστημα είναι εγκλωβισμένο και όσο δεν υπάρχει αναστροφή τάσης στις καταθέσεις θα πρέπει να θεωρείται αδύνατη η χρηματοδότηση της οικονομίας από τις τράπεζες.

Μόνη αντίδραση των τραπεζών σε αυτή την εξέλιξη - βόμβα είναι η αύξηση των επιτοκίων καταθέσεων μήπως και καταφέρουν να διατηρήσουν την υπόλοιπη καταθετική τους βάση. Έτσι παρατηρούνται φαινόμενα προσφοράς επιτοκίων καταθέσεων της τάξης του 6% ή 7% ειδικά στις μικρότερες τράπεζες.

Ο δεύτερος λόγος σχετίζεται με το γεγονός ότι ένα σημαντικό μέρος της ρευστότητας που κατέχουν οι τράπεζες, ήτοι περίπου 115 δισ. ευρώ, είναι «δανεική» από την ΕΚΤ και πρέπει σύντομα να επιστραφεί. Πρέπει μάλιστα να σημειωθεί ότι από τα 115 δισ. ευρώ που έχουν λάβει οι τράπεζες, τα 85 δισ. ευρώ καλύπτουν τρέχοντα δάνεια ενώ τα υπόλοιπα 30 δισ. ευρώ καλύπτουν τη χρηματοδότηση των υφιστάμενων ομολόγων και βεβαίως ένα απόθεμα ρευστότητας που είναι επιβεβλημένο από την ΤτΕ.

Ο τρίτος λόγος σχετίζεται με την υφεσιακή κατάσταση της οικονομίας και την αυξανόμενη ανεργία, που συμβάλλουν στην κατακόρυφη αύξηση των «κόκκινων δανείων». Όπως ισχυρίζονται οι τραπεζίτες, ακόμη και αν οι τράπεζες διέθεταν πλεονάζουσα ρευστότητα, πάλι θα είχαν μειώσει δραστικά τη χρηματοδότηση προς την οικονομία, προκειμένου να περιορίσουν το φαινόμενο των «κόκκινων δανείων». Η ανησυχία που εντείνεται στην τραπεζική αγορά είναι ότι η βαθιά ύφεση, εάν δεν αναστραφεί το κλίμα, θα οδηγήσει σε τέλμα την οικονομία, σε βαθμό που θα είναι εξαιρετικά δυσχερής η ανάκαμψη αφού ήδη έχει τρωθεί ο παραγωγικός ιστός.

Η ομηρία πάντως των τραπεζών δεν φαίνεται να αίρεται σχετικά σύντομα και αυτό γιατί μέχρι το 2015 το εγχώριο πιστωτικό σύστημα θα πρέπει να έχει μειώσει κατά το ήμισυ τη ρευστότητα που έχει λάβει από την ΕΚΤ. Με δεδομένο λοιπόν ότι οι ελληνικές τράπεζες θα πρέπει να επιστρέψουν μέσα στην επόμενη τριετία ρευστότητα στην ΕΚΤ της τάξης των 50 - 60 δισ. ευρώ, είναι προφανές ότι κεφάλαια για να στραφούν στην οικονομία δεν περισσεύουν.

Πηγή: http://www.express.gr/